Kiedy myślimy o czeskim winie, najczęściej mamy na myśli piwo – i to błąd, który warto naprawić już przy pierwszej wizycie na południowych Morawach. To właśnie tu, tuż przy granicy z Austrią, rozciąga się największy region winiarski Czech: pofałdowane wzgórza pokryte winnicami, wioski z piwniczkami wykutymi w skale i miasteczka, w których winobranie wciąż jest świętem, a nie marketingowym sloganem. Ten przewodnik pokazuje, gdzie faktycznie pojechać – w odróżnieniu od naszego artykułu o apelacjach winiarskich regionu Morawy, który tłumaczy system klasyfikacji win, tutaj skupiamy się na samej podróży.

Gdzie leżą południowe Morawy?

Region winiarski leży w najbardziej wysuniętej na południe części Moraw, opierając się niemal o granicę z Austrią. Z Wiednia do Mikulova, nieoficjalnej stolicy tutejszego winiarstwa, dojedziemy w około godzinę – autobusem lub pociągiem z przesiadką w Břeclavi. Z Brna to jeszcze bliżej: około 50 km i niecałe 40 minut samochodem, nieco dłużej autobusem lub pociągiem. Dzięki temu region świetnie sprawdza się jako jednodniowa wycieczka z Wiednia albo dłuższy pobyt połączony ze zwiedzaniem Brna.

Mikulov i wzgórza Pálavy

Mikulov to naturalny punkt wypadowy – miasteczko z renesansowym zamkiem, żydowską dzielnicą i Świętym Wzgórzem (Svatý kopeček), z którego roztacza się widok na całe pasmo Pálavy. To właśnie tutaj powstała w 1953 roku Pálava – czeska odmiana winogron będąca krzyżówką Traminera i Müllera-Thurgaua, dziś obowiązkowa do spróbowania w lokalnych winiarniach. Region bywa nazywany „morawską Toskanią” – i choć to porównanie nadużywane, wapienne wzgórza Pálavy robią wrażenie.

Kompleks Lednicko-Valticki – winiarski krajobraz z listy UNESCO

Niewiele miejsc w Europie łączy winiarstwo z tak spektakularną architekturą krajobrazu. Kompleks Lednicko-Valticki, wpisany na listę UNESCO w 1996 roku, to ponad 280 km² parku zaprojektowanego przez ród Liechtensteinów – z zamkami w Lednicach i Valticach połączonymi siedmiokilometrową aleją, minaretem, kolumnadami i sztucznymi ruinami. W Valticach warto zajrzeć do Salonu Win – piwnic zamkowych, gdzie co roku prezentowane są najlepsze czeskie wina wybrane w ogólnokrajowym konkursie.

Znojmo i podziemne katakumby

Znojmo, zachodnia brama regionu, kryje pod starówką sieć katakumb wykutych w XIV–XV wieku pierwotnie jako schron na wypadek oblężenia, a później wykorzystywanych do przechowywania wina. Podziemia można zwiedzać sezonowo, od kwietnia do października. We wrześniu miasto żyje Znojemským historickým vinobraním – historycznym winobraniem z pochodem w strojach z epoki, jarmarkiem rzemieślniczym i degustacjami, które w ostatnich latach przyciągały ponad 70 tysięcy gości.

Velké Pavlovice i templariuszowskie piwnice Čejkovic

Podregion Velké Pavlovice słynie z pełnych, intensywnie zabarwionych win czerwonych – to dobre miejsce, by odejść na chwilę od białych szczepów dominujących na Morawach. W pobliskich Čejkovicach warto zobaczyć piwnice założone w połowie XIII wieku przez zakon templariuszy – dziś wciąż czynną winiarnię z piwnicą mieszczącą 350 tysięcy litrów wina, kilkukrotnie nagradzaną jako jeden z najlepszych celów winiarskiej turystyki w Czechach.

Winiarskie uliczki piwniczne

Charakterystycznym elementem morawskiego krajobrazu są sklepní uličky – rzędy niewielkich, indywidualnych piwniczek na obrzeżach wsi, których na terenie czterech podregionów (Mikulov, Slovácko, Velké Pavlovice, Znojmo) naliczono około stu. Najbardziej znane to „Niebieskie Piwnice” w Novém Šaldorfie-Sedlešovicích oraz uliczki we wsiach Vrbice, Pavlov i Hustopeče. Wiele z nich otwiera podwoje przy okazji lokalnych dni otwartych piwnic – w Pavlovie odbywa się osobny Den otevřených sklepů.

Jak zwiedzać: szlaki winne na rowerze i pieszo

Morawskie Szlaki Winne (Moravské vinařské stezky) to sieć oznakowanych tras o łącznej długości około 1200 km, w większości płaskich i nadających się zarówno do jazdy rowerem, jak i pieszych spacerów między wioskami. Najdłuższa pętla, znojemska, liczy 189 km i przechodzi przez 55 winiarskich miejscowości; mikulovská (84 km) prowadzi bezpośrednio przez teren kompleksu UNESCO. To zupełnie inna trasa niż Morawska Ścieżka Rowerowa – długodystansowy szlak liczący około 308 km, biegący od czesko-polskiej granicy w Jesionikach aż po Mikulov.

Kiedy jechać?

Wrzesień to oczywisty wybór dla tych, którzy chcą złapać sezon winobrań i festiwali – wtedy odbywają się zarówno Znojemské vinobraní, jak i Pálavské vinobraní w Mikulovie. Wiosna i lato lepiej sprawdzą się, jeśli priorytetem jest jazda rowerem po winnicach i zwiedzanie samego kompleksu Lednicko-Valtickiego bez tłumów.

Które szczepy warto poznać na miejscu?

Oprócz autorskiej odmiany Pálava, region kojarzy się przede wszystkim z białymi winami: Veltlínským zeleným (czyli Grüner Veltliner) i ryzlinkami. Warto też spróbować czerwonej Frankovki, lokalnej nazwy Blaufränkisch. Więcej o samym systemie klasyfikacji morawskich win – w tym o apelacjach – piszemy w artykule Apelacje winiarskie w regionie Morawy, a ogólne informacje o czeskim winiarstwie znajdziesz na stronie Wina z Czech.

Źródła

  • UNESCO World Heritage Centre, „Lednice-Valtice Cultural Landscape” (whc.unesco.org)
  • South Moravia Tourism Board, „Moravian Wine Trails” (south-moravia.com)
  • Templářské sklepy Čejkovice, materiały własne winiarni (templarske-sklepy.cz)
  • Znojemské historické vinobraní, informacje organizatora (znojemskevinobrani.cz)