Nazwa szczepu: Grüner Veltliner
Kolor grona: białe
Pochodzenie / Główny kraj uprawy: Austria
Wprowadzenie
Grüner Veltliner to niekwestionowany król austriackiej winifikacji – szczep, który zajmuje większą powierzchnię winnic niż jakakolwiek inna odmiana w kraju i sam w sobie definiuje styl nowoczesnego, wytrawnego wina znad Dunaju: świeżego, pieprznego i zaskakująco zdolnego do długiego starzenia.
Pochodzenie i historia
Grüner Veltliner powstał jako naturalna, spontaniczna krzyżówka Traminera z dziką odmianą odnalezioną w miejscowości St. Georgen w Burgenlandzie. Analiza genetyczna nie zdołała przypisać tego drugiego rodzica żadnej znanej dotąd odmianie – pozostał więc nienazwany, znany po prostu jako „dzika winorośl z St. Georgen”. Prawdziwy, masowy rozkwit odmiany przypadł na lata 50. XX wieku, gdy Lenz Moser spopularyzował system wysokiego prowadzenia krzewów (Hochkultur), znacząco ułatwiający mechanizację i podnoszący plony – Grüner Veltliner, odmiana płodna i łatwo poddająca się takiemu prowadzeniu, skorzystał na tym najbardziej. Dziś to zdecydowanie najważniejsza rodzima odmiana Austrii.
Charakterystyka uprawy
To szczep średnio późno dojrzewający, najlepiej czujący się na głębokich glebach lessowych, choć dobrze radzi sobie też na kamienistych, pierwotnych skałach tarasów nad Dunajem. Jest wrażliwy na przebieg kwitnienia i nie znosi zbyt suchych warunków w tym okresie. Jako odmiana bardzo płodna wymaga świadomej regulacji plonu, w przeciwnym razie traci na koncentracji. Podatny jest na mączniaka rzekomego, chlorozę oraz tzw. czerwone poparzenie liści (Roter Brenner).
Profil smakowy i styl wina
Charakterystyczna, rozpoznawalna w winach z Grüner Veltliner nuta białego i zielonego pieprzu – a w dojrzalszych rocznikach nawet czarnego – łączy się ze świeżością cytrusów, nutami zielonych warzyw i wysoką kwasowością. Styl potrafi się jednak rozciągać od lekkich, orzeźwiających win na co dzień aż po gęste, skoncentrowane wina z późnego zbioru o dużym potencjale starzenia – w klasyfikacji stosowanej w Wachau odpowiadają im kolejno lekka Steinfeder, średnia Federspiel oraz najbardziej dojrzała i skoncentrowana Smaragd.
Kluczowe regiony i wina
Grüner Veltliner dominuje w Dolnej Austrii. Weinviertel – największy region winiarski kraju, licząc około 14 000 hektarów – jest oficjalnie promowany jako „dom Grüner Veltlinera”: sama ta odmiana zajmuje tu ponad 7000 hektarów, czyli mniej więcej połowę całej austriackiej powierzchni tego szczepu. Prestiżowe, mineralne style powstają w tarasowym Wachau oraz w Kamptal, gdzie na uwagę zasługuje słynna winnica Heiligenstein na wulkanicznym piaskowcu, a także w sąsiednim Kremstal. To właśnie w Weinviertel od 2002 roku funkcjonuje pierwszy w Austrii system apelacji DAC.
Do czego pasuje
Klasyczne, pieprzne i kwasowe Grüner Veltliner to jedno z niewielu win, które naprawdę dobrze radzą sobie z białymi szparagami – austriackim daniem narodowym wiosną – a także z wiedeńskim sznyclem czy świeżą pstrągiem. Jego pikantność sprawia, że doskonale komponuje się również z kuchnią azjatycką o umiarkowanej ostrości.
Ciekawostka
Drugi rodzic Grüner Veltlinera do dziś nie doczekał się identyfikacji jako znana odmiana winorośli – mimo nowoczesnych analiz genetycznych „dzika winorośl z St. Georgen” pozostaje w rodowodzie odmiany dokładnie tak nienazwana, jak w chwili jej odkrycia.
