Gruzja uchodzi za kolebkę wina, a dwa jej szczepy, biały Rkatsiteli i czerwony Saperavi, coraz częściej trafiają do kieliszków na całym świecie. Jeden daje bursztynowe wina z glinianych dzbanów, drugi atramentowo ciemne czerwienie, które potrafią długo dojrzewać.
Gruzińskie wino: osiem tysięcy lat tradycji
Według WineTourism.com początki winiarstwa w Gruzji sięgają około 8000 lat wstecz, do neolitycznej kultury Szulaweri-Szomu. Serwis powołuje się na badania opublikowane w 2017 roku w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Gruzja ma też około 500 rodzimych odmian winorośli.
Kachetia – serce winiarskiej Gruzji
Kachetia na wschodzie kraju to główny region winiarski. Według Wine with Seth, powołującego się na Narodową Agencję Wina, ma 72,1 procent z 55 000 hektarów gruzińskich nasadzeń (dane z 2020 roku). Najlepsze winnice leżą w dorzeczach Alazani i Iori. Wśród oznaczeń pochodzenia wymienia się m.in. Tsinandali, Mukuzani, Kindzmarauli i Napareuli. Do głównych miejscowości należą Telavi, Signagi, Kvareli i Gurjaani. Tradycyjne zbiory, zwane rtveli, trwają od połowy września do połowy października i wiele gospodarstw zaprasza wtedy gości.
Kwewri – wino z glinianego dzbana
Kwewri (qvevri) to wielkie, jajowate gliniane naczynia, zakopywane po szyjkę w ziemi w piwnicy zwanej marani, a od środka pokrywane woskiem pszczelim. Winogrona ze skórkami, pestkami i często szypułkami fermentują dzięki dzikim drożdżom, a wino często dojrzewa w tym samym naczyniu. Ziemia utrzymuje stałą temperaturę, a glina pozwala na powolną wymianę tlenu. W 2013 roku UNESCO wpisało tradycyjną gruzińską metodę kwewri na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości.
Rkatsiteli – najczęściej sadzony gruziński szczep biały
Rkatsiteli pochodzi z Gruzji i jest uznawany za jedną z najstarszych odmian winorośli. Wikipedia podaje, że ma bardzo wysoką kwasowość. Wine with Seth opisuje jego style od nowoczesnych, cytrusowo-jabłkowych win po bursztynowe wina z kontaktu ze skórkami. W Kachetii można porównać oba podejścia – część producentów oferuje Rkatsiteli zarówno w stylu europejskim, jak i fermentowane w kwewri.
Rkatsiteli poza Gruzją
Według Wikipedii szczep miał ogromne znaczenie w ZSRR: do 1978 roku odpowiadał za 18 procent radzieckiej produkcji wina. Znaczące nasadzenia istnieją dziś w Rosji, na Ukrainie, w Mołdawii i w Bułgarii, a mniejsze m.in. w Armenii, Rumunii, Serbii, Macedonii Północnej i Azerbejdżanie oraz w Australii i na wschodzie USA. Według Wine with Seth w Bułgarii jest najczęściej sadzonym szczepem białym, choć wina są zwykle neutralne i używane głównie jako baza do blendów.
Saperavi – „farba” z Kachetii
Nazwa Saperavi oznacza po gruzińsku „barwnik” lub „farbę”. To szczep teinturier, czyli taki, którego barwniki występują nie tylko w skórce, lecz także w miąższu. Według Wikipedii wywodzi się z Kachetii i jest jedną z najstarszych odmian kraju. Wine with Seth podkreśla, że to najbardziej rozpowszechniona odmiana Kachetii, z której powstaje wino w kwewri, w stylu europejskim, różowe i musujące. Wina są atramentowe, o wysokiej taninie i kwasowości oraz dużym potencjale starzenia; młode pachną jeżyną, śliwką i czarnym pieprzem, a z wiekiem pojawiają się gorzka czekolada, tytoń i skóra (WineTourism.com).
Mukuzani, Kindzmarauli i inne
Mukuzani to wytrawne Saperavi z mikrostrefy Mukuzani, produkowane od 1893 roku. Kindzmarauli to naturalnie półsłodkie wino z doliny Kvareli (WineTourism.com). Wikipedia dodaje, że Mukuzani dojrzewa trzy lata, a Kindzmarauli dwa.
Saperavi na świecie
Szczep rośnie także w Rosji, Mołdawii, na Ukrainie i w Bułgarii oraz w regionach Finger Lakes i Niagara w USA. W Australii zapoczątkowano jego uprawę w King Valley w stanie Wiktoria.
Co jeść do gruzińskich win
Saperavi smakuje z sosami orzechowymi, pieczoną jagnięciną, dojrzewającym serem sulguni i pierożkami khinkali. W czasie tradycyjnej uczty supra wino towarzyszy chaczapuri, khinkali i mcwadi (grillowanemu mięsu), a toasty prowadzi tamada.
Zobacz też
Więcej o winiarskim kraju znajdziesz na stronie Gruzja. Polecamy także dział Szczepy winogron oraz przegląd Stary Świat wina.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza nazwa Saperavi?
Po gruzińsku oznacza „barwnik” lub „farbę”. To szczep teinturier, w którym barwniki występują i w skórce, i w miąższu.
Czym jest metoda kwewri?
To fermentacja i dojrzewanie wina w zakopanych w ziemi glinianych dzbanach, w których winogrona fermentują ze skórkami i pestkami. UNESCO wpisało ją na listę niematerialnego dziedzictwa w 2013 roku.
Czy Rkatsiteli zawsze daje wino bursztynowe?
Nie. W Kachetii powstają zarówno nowoczesne, cytrusowo-jabłkowe wina w stylu europejskim, jak i bursztynowe wina z kontaktu ze skórkami.
Gdzie poza Gruzją uprawia się Rkatsiteli?
Według Wikipedii znaczące nasadzenia są w Rosji, na Ukrainie, w Mołdawii i w Bułgarii, a mniejsze w Australii i na wschodzie USA.
Czym różnią się Mukuzani i Kindzmarauli?
Oba to wina z Saperavi, ale Mukuzani jest wytrawne, a Kindzmarauli naturalnie półsłodkie.
