Gdy mowa o czeskim winie, w praktyce mówimy o Morawach: tu rośnie niemal cały czeski winogród, a pagórkowaty krajobraz południowych Moraw aż prosi o rowerowo-winiarską włóczęgę. To region świetnych białych, ciekawych czerwieni i piwnic przypominających miniaturowe wsie.
Morawy w liczbach
Według Czeskiego Centrum Winiarskiego (Vinařské centrum) na dzień 31 grudnia 2023 roku Morawy miały 17 025 hektarów winnic, czyli około 96 procent zarejestrowanych winnic w Czechach. Reszta, 710 hektarów, przypada na Czechy (Bohemię). W regionie działa 308 gmin winiarskich. Do największych w 2023 roku należały Velké Bílovice (777 ha), Valtice (586 ha), Mikulov (517 ha), Čejkovice (505 ha) i Dolní Dunajovice (434 ha).
Cztery podregiony
Morawy dzielą się na cztery podregiony, zgodnie z opisem Czeskiego Centrum Winiarskiego i VisitCzechia:
- Znojemská (Znojmo) – najbardziej na zachód wysunięty podregion, znany z pełnych, świeżych i aromatycznych win białych;
- Mikulovská (Mikulov) – lessowe i wapienne gleby dają wina przyprawowe i mineralne; to według VisitCzechia podregion z największym obszarem winnic;
- Velkopavlovická (Velké Pavlovice) – ośrodek morawskich win czerwonych, a na piaszczystych glebach dobrze udają się też aromatyczne białe;
- Slovácká (Slovácko) – zróżnicowany krajobraz wzdłuż doliny Morawy i Białych Karpat; ma najwięcej wsi winiarskich i winiarzy.
Odmiany, które definiują morawski styl
Według VisitCzechia najpowszechniejsze odmiany białe to Veltlínské zelené (Grüner Veltliner) i Ryzlink rýnský (Riesling), a wśród czerwonych dominują Frankovka (Blaufränkisch) i Svatovavřinecké (Saint Laurent). Wikipedia wymienia dodatkowo odmianę Pálava, wśród czołowych w produkcji.
Pálava to krzyżówka Gewürztraminera i Müllera-Thurgau, wyhodowana na Morawach przez Josefa Veverkę i skrzyżowana w 1953 roku. Jej wina są zwykle pełne, aromatyczne, lekko słodkie. VisitCzechia wspomina też o Moravian Muscat i Cabernet Moravia, uprawianych na Slovácku, oraz o odmianie André, wyhodowanej w Velkich Pavlovicach.
Klasyfikacja win w skrócie
Czeski system dzieli wina na kilka kategorii, od najniższej: stolní víno (wino stołowe), zemské víno (wino regionalne z czeskich winogron), jakostní víno (wino jakościowe z jednego regionu) oraz jakostní víno s přívlastkem – najwyższa kategoria, od Kabinetu po wina lodowe i słomkowe. Według Wikipedii w tej ostatniej kategorii nie wolno dosładzać moszczu cukrem.
VOC – oryginalna certyfikacja
Dodatkowym wyróżnikiem jest system VOC (Vína originální certifikace), nawiązujący do idei terroir. Według Wikipedii (stan na 2019 rok) na Morawach działa dwanaście VOC, m.in. Znojmo (2009), Mikulov (2011), Modré Hory (2011), Pálava (2012), Blatnice (2013), Valtice (2015) i Slovácko (2016).
Dla turysty: piwnice, zamki i festiwale
VisitCzechia podkreśla, że Mikulov organizuje festiwale wina, a na tamtejszym zamku znajdują się wystawy poświęcone winiarstwu i historyczne prasy. Obszar Lednicko-Valtický jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Znojmo jest ośrodkiem winiarskim swojej okolicy, pod miastem ciągną się średniowieczne podziemia, a w Klasztorze Louka działa muzeum wina.
Ciekawostką są kompleksy piwnic przypominające małe wsie: Kraví Hora w Bořeticach, Kobylí i Belegrady w Velkých Bílovicach. W Šatově znajdziesz Malowaną Piwnicę, a w Petrovie – piwnice Plže. Mapę wsi winiarskich i szlaków znajdziesz na stronie mapavina.cz, do której odsyła Czeskie Centrum Winiarskie.
Jak planować wyjazd
Wybierz jeden podregion i zostań w nim na dłużej – najłatwiej wybrać Mikulov jako bazę dla białych win i zamku, Velké Pavlovice dla czerwieni albo Slovácko dla folkloru. W sezonie zbiorów warto sprawdzić terminy lokalnych imprez i wcześniej zapytać winiarzy o możliwość degustacji.
Zobacz też
Więcej o kraju znajdziesz na stronie Czechy. Zajrzyj także do działu Szczepy winogron oraz do przeglądu Stary Świat wina.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki udział w czeskim winiarstwie mają Morawy?
Według Czeskiego Centrum Winiarskiego na koniec 2023 roku Morawy miały 17 025 hektarów winnic, czyli około 96 procent czeskich winnic.
Jakie są podregiony Moraw?
Znojemská, Mikulovská, Velkopavlovická i Slovácká. Każdy ma nieco inny charakter – od aromatycznych białych po czerwienie z Velkich Pavlovic.
Co to jest Pálava?
To odmiana biała, krzyżówka Gewürztraminera i Müllera-Thurgau, wyhodowana na Morawach przez Josefa Veverkę w 1953 roku. Daje wina aromatyczne i pełne.
Co oznacza VOC?
To Vína originální certifikace – system oznaczeń podkreślający pochodzenie wina z konkretnej okolicy. Według Wikipedii na Morawach działało w 2019 roku dwanaście takich oznaczeń.
Co zobaczyć poza winiarniami?
Zamek w Mikulovie, krajobraz Lednicko-Valtický z listy UNESCO, podziemia Znojma i Malowaną Piwnicę w Šatově.
