Koniec lata i jesień to w europejskich regionach winiarskich czas winobrań – nie tylko zbioru winogron, ale przede wszystkim wielkich, wielodniowych świąt, na które od dekad ciągną tłumy turystów. Od austriackiej Wachau, przez węgierski Tokaj i czeskie miasteczka na Morawach, po gruzińską Kachetię i słoweńskie Martinovanje – każdy region ma własny rytuał zamykania sezonu winiarskiego. Poniżej przegląd najważniejszych wydarzeń, ułożony mniej więcej chronologicznie, od końca lata po listopad. Warto pamiętać, że dokładne terminy większości festiwali zmieniają się co roku (zwykle w zależności od przebiegu winobrania i weekendów), dlatego podajemy raczej pory miesiąca niż sztywne daty – konkretny termin zawsze warto zweryfikować na stronie organizatora tuż przed planowaną podróżą.
Austria: Wiener Weinwandertag i Wachauer Weinherbst (wrzesień–październik)
Sezon winobraniowy w Austrii otwiera się już pod koniec września. Wiedeński „Wiener Weinwandertag”, czyli Dzień Winnego Spaceru, odbywa się zwykle w ostatni pełny weekend września (w 2025 r. przypadał 27–28 września) na wzgórzach Kahlenberg, Nussberg czy w Stammersdorfie – szlaki wśród miejskich winnic łączą się wtedy ze stoiskami lokalnych winiarzy serwujących młode wino i Sturm, czyli częściowo sfermentowany moszcz. Równolegle w Dolinie Wachau, wpisanej na listę UNESCO, trwa Wachauer Weinherbst – seria jesiennych świąt wina organizowanych przez winiarzy zrzeszonych w Vinea Wachau, rozłożona na kolejne weekendy października w miejscowościach takich jak Weißenkirchen, Dürnstein czy Spitz. To okazja do degustacji charakterystycznych dla regionu win Grüner Veltliner i Riesling wprost w piwnicach producentów, połączonej ze zwiedzaniem tarasowych winnic nad Dunajem.
Węgry: szüret w Tokaju i Egerze (koniec września–październik)
Na Węgrzech tradycja „szüretu”, czyli winobrania, jest żywa przede wszystkim w dwóch najbardziej znanych regionach winiarskich: Tokaju-Hegyalja i Egerze. Dni Winobrania w Tokaju-Hegyalja (Tokaji Szüreti Napok) odbywają się zwykle na przełomie września i października i obejmują korowody w strojach ludowych, tradycyjne tłoczenie winogron nogami, degustacje słynnego Tokaji Aszú oraz jarmarki w miasteczkach regionu. W Egerze, znanym z czerwonego wina Egri Bikavér („Krew Byka”), jesienne święto zbiorów łączy się często z festiwalami odbywającymi się w tzw. Dolinie Pięknej Kobiety (Szépasszony-völgy), gdzie w skalnych piwniczkach można degustować wina wprost od lokalnych producentów. Ten sam okres bywa nazywany na Węgrzech „złotym tygodniem wina” – kilka regionów rywalizuje wtedy o uwagę turystów niemal jednocześnie.
Czechy: Vinobraní w Znojmie i Mikulově (połowa września)
Czeska tradycja „vinobraní” koncentruje się na południowej Morawie i ma charakter dużych, historyzujących festynów miejskich. Znojemské historické vinobraní, jedna z największych imprez tego typu w kraju, odbywa się od kilkudziesięciu lat w połowie września (w 2026 r. w dniach 11–13 września) i przyciąga dziesiątki tysięcy gości koncertami, jarmarkiem rzemieślniczym, historycznym korowodem i pokazami dawnych rzemiosł pod murami zamku w Znojmie. W tym samym terminie w sąsiednim Mikulovie, u podnóża wzgórz Pálavy, trwa Pálavské vinobraní – święto wina, które w ostatnich latach gromadziło nawet ponad 40 tysięcy uczestników, z degustacjami win morawskich, muzyką na żywo i tradycyjnym korowodem winobraniowym. Oba miasta leżą blisko siebie, więc doświadczony podróżnik może w jeden weekend odwiedzić obie imprezy.
Polska: Winobranie w Zielonej Górze (wrzesień)
Choć Polska nie ma tak długiej nowożytnej tradycji winiarskiej jak sąsiedzi znad Dunaju, to właśnie w Zielonej Górze, historycznej stolicy polskiego winiarstwa, od 1852 roku organizowane jest Winobranie – jedno z najstarszych i największych świąt miejskich w kraju. Odbywa się zwykle na przełomie sierpnia i września lub na początku września (w 2026 r. zaplanowano je na 4–13 września) i łączy wielki korowód winobraniowy, koronację Bachusa, koncerty gwiazd oraz degustacje win z lokalnych, coraz liczniejszych winnic Ziemi Lubuskiej. To dobry punkt wyjścia dla osób, które chcą poznać rodzącą się na nowo polską turystykę winiarską, zanim wybiorą się śladem większych, historycznych regionów Europy.
Chorwacja: winobrania w Dalmacji (wrzesień–październik)
Na chorwackim wybrzeżu i wyspach Dalmacji – w regionach takich jak Pelješac, Hvar czy okolice Vrgoraca – zbiory winogron (chorw. berba grožđa) wciąż bywają okazją do lokalnych festynów wiejskich, choć w porównaniu z Austrią czy Czechami mają one bardziej rozproszony, kameralny charakter, organizowany przez poszczególne miejscowości i winnice, a nie jeden centralny festiwal ogólnokrajowy. We wrześniu i październiku warto śledzić kalendarze wydarzeń lokalnych turystycznych organizacji – często towarzyszą im też festyny łączące degustacje wina z regionalnymi specjałami, jak suszona szynka pršut. To dobra pora, by połączyć zwiedzanie wybrzeża Adriatyku z wizytą w niewielkich, rodzinnych winnicach.
Gruzja: Rtveli w Kachetii (wrzesień–październik)
Gruzińskie Rtveli to jedno z najbardziej autentycznych doświadczeń winiarskich w Europie – tradycyjny zbiór winogron, w który goście są aktywnie angażowani: zbierają grona ręcznie, tłoczą je nogami w drewnianych kadziach i uczestniczą w suprze, czyli tradycyjnej gruzińskiej uczcie z toastami wznoszonymi przez tamadę (mistrza ceremonii). Rtveli odbywa się w regionie Kachetii, kolebce gruzińskiego winiarstwa i tradycji fermentacji wina w glinianych dzbanach kvevri, zwykle we wrześniu i na początku października – dokładny termin zależy każdego roku od dojrzałości winogron w danej wiosce, dlatego wiele biur podróży oferuje wyjazdy dopasowywane do bieżącej daty zbiorów. To wydarzenie bardziej rozproszone w czasie i przestrzeni niż jeden festiwal miejski – w praktyce trwa tygodniami w różnych gospodarstwach regionu.
Słowenia: Martinovanje, święto świętego Marcina (11 listopada)
Kalendarz winobrań w Europie domyka się symbolicznie 11 listopada, w dzień świętego Marcina. W Słowenii Martinovanje to jedno z najważniejszych świąt kulinarnych w roku – według ludowej tradycji to właśnie tego dnia młody moszcz (mošt) „oficjalnie” zamienia się w wino, co obchodzone jest ucztami, degustacjami młodego wina i typowym daniem – pieczoną kaczką lub gęsią z modrym (czerwonym) zelem. Obchody odbywają się w całym kraju, ale szczególnie huczne są w regionach winiarskich, takich jak dolina Vipavy czy okolice Maribora, gdzie organizowane są symboliczne ceremonie „chrztu” moszczu. To święto ma wyraźnie mniej turystyczno-festiwalowy, a bardziej rodzinno-kulinarny charakter niż wcześniejsze winobrania, ale dla podróżnych zainteresowanych żywą tradycją ludową jest równie interesujące.
Kalendarz w skrócie
- Koniec września – Wiener Weinwandertag w Wiedniu (Austria)
- Połowa września – Winobranie w Zielonej Górze (Polska)
- Połowa września – Znojemské historické vinobraní i Pálavské vinobraní w Mikulově (Czechy)
- Wrzesień–październik – Rtveli w Kachetii (Gruzja)
- Koniec września–październik – szüret w Tokaju i Egerze (Węgry)
- Październik – Wachauer Weinherbst w Dolinie Wachau (Austria)
- Wrzesień–październik – lokalne winobrania w Dalmacji (Chorwacja)
- 11 listopada – Martinovanje, święto świętego Marcina (Słowenia)
Podsumowanie
Europejski kalendarz winobrań rozciąga się praktycznie od końca sierpnia aż po listopad, więc miłośnik wina ma szeroki wybór terminów i kierunków – od kameralnych, wiejskich festynów w Dalmacji, przez wielkie, historyzujące festiwale w Znojmie czy Mikulově, po pełne rytuałów suprze na gruzińskiej wsi i symboliczne zakończenie sezonu przy słoweńskim moszcie 11 listopada. Planując wyjazd, warto pamiętać, że większość dat ustalana jest na bieżąco każdego roku i zależy m.in. od pogody oraz terminu zbiorów, dlatego ostateczny termin najlepiej sprawdzić bezpośrednio na stronie danego festiwalu na kilka tygodni przed planowanym wyjazdem.
