Nazwa: Monastrell
Kolor grona: czerwone
Pochodzenie / Główny kraj uprawy: Hiszpania
Wprowadzenie
Monastrell – znana we Francji jako Mourvèdre, a w Australii i Kalifornii dawniej jako Mataro – to gruboskóra, spragniona słońca odmiana ze wschodniej Hiszpanii, dziś filar prowansalskiego Bandol i coraz cenniejszych starych krzewów w Nowym Świecie. Daje wina ciemne, taninowe i pełne, o dzikim, mięsno-ziołowym charakterze dalekim od owocowej łagodności popularniejszych czerwonych szczepów.
Pochodzenie i historia
Odmiana wywodzi się najprawdopodobniej z wybrzeża Walencji i Murcji we wschodniej Hiszpanii, gdzie od wieków uprawiano ją pod nazwą Monastrell; część ampelografów wiąże jej nazwę z antyczną Saguntum, znaną w łacińskich źródłach jako Murviedro. Do Francji trafiła prawdopodobnie już w średniowieczu razem z katalońskimi żeglarzami handlującymi wzdłuż wybrzeża Prowansji, zyskując tam nazwę Mourvèdre. Do Kalifornii i Australii dotarła w XIX wieku pod synonimem Mataro, gdzie do dziś zachowały się pojedyncze, niezaatakowane przez filokserę stare krzewy sprzed ponad stu lat, sadzone metodą gobelet bez podpór. Baza Vitis International Variety Catalogue (VIVC) nie potwierdza jednoznacznego pokrewieństwa genetycznego Monastrell z inną znaną odmianą, traktując ją jako starą, rdzennie iberyjską odmianę o niejasnym, prawdopodobnie lokalnym pochodzeniu.
Charakterystyka uprawy
Monastrell pęka późno, ale to właśnie długi, ciepły sezon wegetacyjny jest jej największym wymaganiem – w chłodniejszym klimacie dojrzewa z trudem, natomiast w suchym, słonecznym otoczeniu Morza Śródziemnego radzi sobie znakomicie, znosząc nawet długotrwałą suszę dzięki głębokiemu systemowi korzeniowemu. Krzew jest wrażliwy na wiatr i erozję pędów, dlatego w Bandol tradycyjnie prowadzi się go nisko, metodą gobelet. Odmiana jest podatna na mączniaka właściwego oraz na przędziorki, a przy niedostatecznej ilości ciepła daje wina chude i zielone w smaku; dobrze radzi sobie za to z suszą i ubogimi, kamienistymi lub piaszczystymi glebami.
Profil smakowy i styl wina
Wina z Monastrell są głęboko wybarwione, bogate w taniny i alkohol, o aromatach ciemnych owoców – jeżyny, śliwki – przeplatanych nutami dziczyzny, skóry, smoły i suchych ziół śródziemnomorskich (garrigue). W młodości bywają surowe i zwarte, dlatego klasyczne Bandol wymaga zgodnie z regulaminem apelacji minimum osiemnastu miesięcy leżakowania przed wprowadzeniem do sprzedaży. Poza czerwonymi winami pełnymi Monastrell wykorzystywana jest też do produkcji cenionych, pełnych ciała różowych win Bandol oraz jako składnik kupaży typu GSM (Grenache–Syrah–Mourvèdre).
Kluczowe regiony i wina
We Francji niekwestionowaną stolicą odmiany jest Bandol w Prowansji, gdzie apelacja wymaga minimum 50% Mourvèdre w winach czerwonych i różowych. W Hiszpanii Monastrell dominuje w suchych, śródziemnomorskich DO Jumilla, Yecla i Alicante w Murcji i Walencji. W Australii, zwłaszcza w McLaren Vale i Barossa Valley, pod nazwą Mataro przetrwały jedne z najstarszych na świecie, nieprzeszczepionych krzewów tej odmiany.
Do czego pasuje
Dzika, mięsna aromatyka i wysokie taniny Monastrell dobrze komponują się z duszoną jagnięciną, dziczyzną w sosie własnym, grillowanymi kiełbasami czy tradycyjnym prowansalskim daube de boeuf. Wersje hiszpańskie z Jumilli dobrze towarzyszą też grillowanemu jagnięciu czosnkowemu i dojrzałym serom owczym typu manchego.
Ciekawostka
W Bandol regulamin apelacji od dawna wymaga prowadzenia winorośli w niskim kształcie gobelet, bez drutów i palików – to jedna z niewielu francuskich apelacji, gdzie tradycyjna metoda uprawy pozostaje prawnym obowiązkiem, ze względu na wrażliwość Mourvèdre na silne wiatry, w tym mistral.
