Kolor grona: czerwone
Pochodzenie / Główny kraj uprawy: Francja
Wprowadzenie
Cabernet Franc to genetyczny patriarcha rodziny Cabernetów – odmiana starsza i mniej znana niż jej słynne dziecko, Cabernet Sauvignon, ale wciąż kluczowa zarówno dla prawobrzeżnego Bordeaux, jak i całej doliny Loary. Daje wina subtelniejsze, lżejsze i bardziej aromatyczne niż jej potomek, z charakterystyczną nutą, którą degustatorzy od dekad opisują jako zapach temperowanego ołówka.
Pochodzenie i historia
Cabernet Franc wywodzi się prawdopodobnie z Kraju Basków w zachodnich Pirenejach, skąd rozprzestrzenił się na resztę południowo-zachodniej Francji. Przełomowe znaczenie miały badania DNA opublikowane w 1997 roku w czasopiśmie Nature Genetics przez Johna E. Bowersa i Carole P. Meredith z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis, którzy metodą analizy mikrosatelitarnego DNA wykazali z bardzo wysokim prawdopodobieństwem, że to właśnie Cabernet Franc, w naturalnym skrzyżowaniu z Sauvignon Blanc, dał początek Cabernet Sauvignon. Odkrycie to ustawiło relację między dwoma Cabernetami we właściwej kolejności chronologicznej: to Cabernet Franc jest odmianą starszą, rodzicielską, a nie – jak sugerowałaby powszechna intuicja – odwrotnie. Naukowcy z UC Davis przypuszczają, że do skrzyżowania doszło spontanicznie, między sąsiadującymi krzewami w bordoskiej winnicy, prawdopodobnie jeszcze przed XVII wiekiem, zanim celowa hybrydyzacja winorośli była w ogóle praktykowana.
Charakterystyka uprawy
W porównaniu z Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc pęka i dojrzewa około tygodnia wcześniej, co czyni go cennym zabezpieczeniem w chłodniejszych rocznikach Bordeaux, gdy Cabernet Sauvignon może nie zdążyć osiągnąć pełnej dojrzałości. Ta wcześniejsza dojrzałość to jednak miecz obosieczny – przy nadmiernych plonach lub niedostatecznym nasłonecznieniu odmiana łatwo generuje niepożądane, zielne, trawiaste nuty, dlatego kontrola plonu w winnicy jest kluczowa dla jakości. Na prawym brzegu Bordeaux, w Saint-Émilion i Pomerol, gdzie historycznie nazywano ją Bouchet, to właśnie Cabernet Franc bywa najliczniej sadzoną odmianą kabernetową, znajdując tu lepiej dopasowane, chłodniejsze gliniasto-wapienne gleby niż żwirowe tarasy Médoc.
Profil smakowy i styl wina
Cabernet Franc daje wina subtelnie pachnące i delikatne, a nie masywnie muskularne i toporne w młodości – są zwykle lżejsze, jaśniejsze kolorystycznie i o miękkiejszych taninach niż Cabernet Sauvignon. W dolinie Loary, w Chinon, Bourgueil, Saint-Nicolas-de-Bourgueil czy Saumur-Champigny, odmiana daje charakterystyczny aromat przywodzący na myśl temperowany ołówek, w połączeniu z czerwonymi owocami, fiołkiem i lekką nutą ziołową. Większość loarskich Cabernet Franc jest pita już po roku czy dwóch od zbioru, choć najlepsze roczniki i winnice potrafią starzeć się pięknie przez dekady. W Bordeaux odmiana pełni częściej rolę składnika kupażu – ubezpieczenia jakości i aromatycznej złożoności – niż samodzielnej gwiazdy, choć zdarzają się od tego spektakularne wyjątki.
Kluczowe regiony i wina
Château Cheval Blanc w Saint-Émilion, gdzie Cabernet Franc stanowi około dwóch trzecich nasadzeń, to być może najsłynniejszy dowód na to, jak wielkie wino potrafi z tej odmiany powstać na prawym brzegu Bordeaux. Na Loarze flagowe apelacje to Chinon, Bourgueil i Saumur-Champigny, z uznanymi producentami takimi jak Philippe Alliet, Yannick Amirault czy Domaine des Roches Neuves. Poza Francją odmiana zyskuje coraz większe znaczenie we włoskim Bolgheri w Toskanii, na Węgrzech (zwłaszcza w Villány), a także w chłodniejszych regionach USA i Kanady – na Long Island, w Wirginii, Pensylwanii i nad Fingers Lakes – gdzie Cabernet Sauvignon często nie dojrzewa w pełni.
Do czego pasuje
Delikatniejsza struktura taninowa i wyraźna kwasowość Cabernet Franc sprawiają, że sprawdza się przy potrawach, które przytłoczyłyby cięższego Cabernet Sauvignon – pieczonym kurczaku z ziołami, wątróbce drobiowej czy daniach z grzybami leśnymi. Loarskie wersje, lekko schłodzone latem, doskonale komponują się z wędlinami typu rillettes czy kozimi serami z regionu Touraine, natomiast pełniejsze, bordoskie kupaże z dużym udziałem tej odmiany dobrze towarzyszą pieczonej jagnięcinie i daniom z kaczki.
Ciekawostka
To, że Cabernet Sauvignon jest „dzieckiem” Cabernet Franc i Sauvignon Blanc, było dla samych badaczy dużym zaskoczeniem – jak przyznała Carole Meredith, bliskie pokrewieństwo z Cabernet Franc było podejrzewane od dawna, ale nikt nie spodziewał się udziału białego Sauvignon Blanc w rodowodzie najsłynniejszego czerwonego szczepu świata.
